Cypr Północny: pierwsze pytania

Czy Cypr Północny to część Turcji?

Nie. Cypr Północny ma własną flagę, własny rząd i własny bank centralny. Jako państwo uznaje go tylko Turcja. Oficjalną walutą jest lira turecka, a bezpośrednie loty do Ercan są tylko z Turcji, ale jeździ się tu lewą stroną, a gniazdka są brytyjskie: jedno i drugie zostało po czasach brytyjskich. Nawet zegary się różnią: zimą na Cyprze Północnym jest godzina mniej niż w Turcji (więcej o czasie).

Czy Cypr Północny to kraj muzułmański?

Według konstytucji nie: pierwszy artykuł nazywa go świecką republiką. Większość Cypryjczyków tureckich to muzułmanie i meczety oczywiście są, ale społeczność jest tu dużo bardziej międzynarodowa. Halloween na przykład się świętuje, i to z przyjemnością.

Dlaczego na Cyprze Północnym jest tak dużo kasyn?

Bo Turcja zakazała kasyn w 1998 roku i ten biznes przeniósł się tutaj. Na północy działa dziś około trzydziestu kasyn, w większości przy hotelach, dlatego w Mapach Google jest tyle „hotel & casino”. Wiele z nich działa całą dobę i pracuje w nich mnóstwo ludzi: hazard to tu ogromny rynek pracy. I sporo osób przyjeżdża tu właśnie dla kasyn.

Pafos, Larnaka, Nikozja: północ czy południe?

Pafos, Larnaka, Limassol, Ayia Napa i Protaras leżą na południu, w Republice Cypryjskiej. Tam też są góry Troodos, gdzie na wyspie jeździ się na nartach. Kyrenia (Girne), Famagusta (Gazimağusa) i Iskele (Trikomo) leżą na północy. Nikozja jest podzielona: północna część, Lefkoşa, to stolica Cypru Północnego, a południowa to stolica Republiki Cypryjskiej. Obie części wyspy łączy kilka przejść granicznych, na przykład Ledra Street (Lokmacı) i Agios Dometios (Metehan) w Nikozji oraz Deryneia (Derinya) koło Famagusty. Znowu dwie nazwy, grecka i turecka. Wszystkie mieszkania na tej stronie są na północy, w Girne i Iskele.

Kyrenia czy Girne: czym się różnią?

Niczym, to to samo miasto. Kyrenia to nazwa angielska, Girne turecka. Tutaj to normalne: wiele miejsc na Cyprze Północnym ma dwie nazwy. Iskele to także Trikomo, Famagusta to Gazimağusa, Nikozja to Lefkoşa, Güzelyurt to Morphou, a nawet Bafra, mała wieś na półwyspie Karpas, to także Vokolida. Dla mnie Bafra to Bafra. Dla Google to Vokolida: kiedy ustawiałem obszar dostawy i wpisywałem Bafra, uparcie podsuwał mi grecką nazwę. Na drogowskazach często widać obie nazwy, w ogłoszeniach i na stronach też używa się obu, dlatego ta strona pisze „Kyrenia (Girne)”. Po prostu pamiętajcie, że Girne i Kyrenia to jedno i to samo.

Girne czy Iskele jako miejsce do życia to osobne pytanie i jest o nim osobny artykuł.

Co to jest Varosha?

Opuszczona południowa dzielnica Famagusty, po turecku Maraş, kiedyś jej część kurortowa. W 1974 roku ją ogrodzono i przez prawie pół wieku stała pusta; w październiku 2020 roku część otwarto dla zwiedzających. Spacerowałem tam w lipcu 2021 roku: między pustymi hotelami i domami, z których wejść wyrastają krzaki, położono nowy asfalt i ścieżki rowerowe, a same budynki są odgrodzone liną. Jest też czynna plaża z leżakami, a z piasku widać, ile hoteli stoi tuż przy brzegu.

Dlaczego aplikacja pogodowa pokazuje Trikomo?

Jeśli w widżecie pogody widzicie „Trikomo”, a mieszkacie w Iskele, nie panikujcie. To to samo miasto pod drugą nazwą, a wiele serwisów pogodowych zna tylko ją: wpiszcie w Google pogodę w Iskele, a dostaniecie Trikomo. Z Girne zależy od serwisu. Google znajduje Girne, a niektóre serwisy pogodowe znają tylko Kyrenię, a na hasło Girne pokazują miejscowości w Turcji. Klimat Girne i Iskele miesiąc po miesiącu to osobny artykuł.

Czy na Cyprze Północnym są niebezpieczne zwierzęta?

Niewiele. Dużych drapieżników nie ma: największe dzikie zwierzę na wyspie to muflon, dzika owca. Jedyny naprawdę groźny wąż to żmija lewantyńska i nie jest agresywna; dwa inne węże też są jadowite, ale dla człowieka prawie niegroźne. Przez siedem lat widziałem węże parę razy, w górach i na nieużytkach. Skorpiona nie widziałem ani razu, meduzy też, choć meduza Rhopilema nomadica dociera do Cypru. Naprawdę zauważysz za to psy: szczekają i bywa przez nie głośno.

Która godzina jest na Cyprze Północnym?

Północ i południe wyspy żyją w tym samym czasie i zmieniają zegary tej samej nocy. W 2026 roku czas zimowy zaczyna się 25 października. Turcja nie zmienia czasu, więc zimą na Cyprze Północnym jest godzina mniej niż w Turcji, a latem różnicy nie ma. Zimą 2016/17 północ została przy czasie tureckim i na wyspie były dwie strefy czasowe.

Czy ludzie mówią tu po angielsku?

Językiem urzędowym jest turecki. Nie mogę powiedzieć, że sprzedawcy czy urzędnicy mówią po angielsku, więc liczyć trzeba głównie na diasporę. Osób mówiących po angielsku i po rosyjsku jest tu bardzo dużo. I to normalne: jeśli chcecie tu żyć i załatwiać sprawy samodzielnie, uczcie się tureckiego.

Jaka waluta jest na Cyprze Północnym?

Oficjalną walutą jest lira turecka, ale w obiegu są liry, funty, euro i dolary, i ogólnie przyjmuje się wszystko. Jeśli macie funty, euro albo dolary amerykańskie, możecie płacić bez wymiany, ale wiele sklepów przelicza je po własnym, zaniżonym kursie, więc lepiej zawsze mieć trochę lir na bieżące wydatki. Niedawno spotkałem w sklepie Brytyjczyka, który płacił funtami. Pytam, czy zwariował. A on: „Co mi tam, przyjechałem na tydzień się wyluzować”. Za sprzątanie płaci się zwykle w euro, a mieszkania od deweloperów wyceniane są w funtach. Wszystkie cztery ogłoszenia na tej stronie też.

Na które lotnisko lecieć?

Lotniska są dwa i patrzą w różne strony. Ercan (ECN) na północy łączy tę część wyspy z Turcją: bezpośrednie loty są tylko stamtąd, z każdego innego kraju leci się z przesiadką w Turcji. Larnaka (LCA) jest na południu, w Republice Cypryjskiej: to zwykłe loty europejskie, a droga stamtąd prowadzi przez przejście graniczne. Czy ta trasa jest dla was, zależy od paszportu, więcej w zastrzeżeniach. Czas dojazdu do lotnisk podaje każde ogłoszenie na stronie.

Czy można prowadzić samochód na Cyprze Północnym?

Tak, i pewnie będziecie musieli: bez samochodu jesteście zamknięci we własnej okolicy. Jeździ się tu lewą stroną, jak w Wielkiej Brytanii. Wynająć samochód jest dość łatwo, ale w bajramy, czyli święta muzułmańskie, kiedy zjeżdżają się całe rodziny, trudno znaleźć wolny. Ruch zależy od miejsca: w Iskele i Famaguście jeździ się jak na wsi, a w Girne jest dużo świateł i korków; w ogóle cały gęsty ruch to Girne i Lefkoşa. Kiedy jeździłem, z Iskele do Girne wychodziła mniej więcej godzina, a z Güzelyurtu do Iskele około półtorej. Turyści jeżdżą na swoim prawie jazdy, ale kto dostanie zezwolenie na pobyt, wizę studencką lub pozwolenie na pracę, potrzebuje miejscowego. Aktualne zasady są na stronie MSZ TRNC.

Czy potrzebuję wizy?

Większość paszportów, w tym unijne, brytyjskie i rosyjskie, nie potrzebuje wizy z wyprzedzeniem: zgodę na wjazd wydaje się na granicy. Aktualne zasady są na stronie MSZ Cypru Północnego. Jeśli planujecie lot przez Larnakę, przejście z południa na północ ma własne warunki, więcej w zastrzeżeniach.

Co znaczy 1+1, 2+1 i 3+1?

Pierwsza liczba to sypialnie. „+1” to salon, na planach podpisany „salon” i zwykle połączony z kuchnią. Czyli 1+1 to mieszkanie z jedną sypialnią, 2+1 z dwiema, a 1+0, czyli kawalerka, to sam salon bez osobnej sypialni. Łazienki nie wchodzą do wzoru i podaje się je osobno. Często spotyka się główną sypialnię z własną łazienką (master bedroom, en-suite), a 3+1 spokojnie może mieć trzy łazienki, jak La Isla. Mieszkanie sprzedaje się w całości: dwa 2+1 w tym samym budynku kosztują różnie w zależności od piętra i widoku, a cenę za metr kwadratowy trudno porównać, bo w ogłoszeniach metry liczy się różnie.

Na tej stronie: Royal Sun to 1+1, Coliseum Court 2+1, La Isla 3+1, a Sea Pearl to willa 3+1.